زمینه و هدف: میزان وقوع سرطان مری در مردان نسبت به زنان ۳ برابر بیشتـر بوده و پیش‌آگهی آن در زنان بهتر از مردان می‌باشد. علاوه بر آن تحقیقاتی در رابطه با ارتباط رسپتورهای هورمـون‌های جنسی و رشد تومـور سرطان مری در حیوانات آزمایشگاهی صورت گرفته است که امکان ارتباط سرطان مری را با هـورمون‌های جنسی تقـویت کرده‌اند. این پژوهش با هدف بررسی وجود گیرنده‌های استروژن و پروژسترون در کارسینوم سلول سنگفـرشی مـری و ارتباط آن با بقاء بیماران، انجام شده است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه ۱۰۰ بیمار مبتلا به سرطان سلول سنگفـرشی مـری (SCC) بدون متاستـاز که در بیمارستان‌های شهداء تجریش، امام خمینی، طالقانی و بقیه ا... الاعظم (عج) تحت عمل جراحی ازوفاژکتـومی قرار گرفته بودند، مـورد بررسی قرار گرفتند. شناسایی رسپتـورها به روش (LSAB) Labelled Strep Avidin Biotin انجام شد و ارتبـاط بین وجـود رسپتورهای استـروژنی و پروژستـرونی با جنس، مرحلة پیشرفتگی تومور (stage)، محل تومـور و بقـاء بیمار مورد بررسی قرار گرفت. تست‌های آماری Fisher’s exact test, t-Test, chi-square برای تجزیه و تحلیـل اطلاعات به کار گـرفته شد و برای تعیین طول عمـر از روش کاپلان مایر و Log Rank testاستفاده گـردید. مقادیر 05/0>P از لحاظ آماری معنادار در نظر گرفته شد. یافته‌ها: در این مطالعه ۵۰ بیمار مرد و ۵۰ بیمار زن مبتلا به سرطان سلول سنگفرشی مری (SCC) بدون متاستاز مورد بررسی قرار گرفتند. هیچ یک از نمونه‌ها از نظر گیرنده استروژنی مثبت نبودند و ۱۴٪ موارد پروژسترون رستپور مثبت بودند. در گروهی که گیرنده پروژسترون مثبت بودند، نسبت زنان ۲۵ درصد بیشتر از گروهی بوده که گیرنده پروژسترون منفی داشتند (08/0= P). دامنه سنی بیماران در گروه PR مثبت بین 79-40 سالگی و در گروه PR منفی بین 85-32 سالگی بود و سن متوسط در گروه PR مثبت 1/12±7/54 سال و در گروه PR منفی، ۱۱/۸ ±4/59 سال بود (1/0=P). از لحاظ محل تومور، درگیری غدد لنفاوی، عمق تهاجم و گرید تومور اختلاف آماری معناداری بین بیمارانی که گیرنده پروژسترونی داشتند و آنهایی که گیرنده منفی بودند، وجود نداشت. از نظر طول عمر بیماران نیز در گروه گیرنده منفی، طول عمر متوسط ۱۰/۳ ماه و در گروه PRمثبت 8/15 ماه بود (68/0=P (. نتیجه‌گیـری: در این مطالعه در بیماران مبتلا به سرطان سلول سنگفرشی مـری رسپتـورهای استـروژنی یافت نشد و در تعـدادی از آنها که رسپتورهای پروژسترونی وجود داشت، ارتباط آماری معناداری بین پیش‌آگهی و مشخصات تومـور با وجود رسپتـورها یافت نشد. با این وجود توصیه به انجام مطالعات وسیع‌تری در این رابطه می‌گردد.