زمینه و هدف: فیشر مزمن آنال یکی از شایع‌ترین بیماری مقعدی می‌باشد. بیشتر این بیماران با درمان‌های نگهدارنده بهبود می-یابند. اما اگر تظاهرات بیمار بیشتر از شش هفته طول بکشد، نوع مزمن می‌باشد. اسفنکتروتومی به عنوان درمان انتخابی فیشر مزمن آنال شناخته می‌شود. اما با عوارض بالقوه طولانی مدتی همراه است. بی‌اختیاری در دفع گاز و مدفوع و عفونت و درد پایدار عوارض ناراحت‌کننده‌ای هستند که در 35% بیماران اسفنکتروتومی شده ممکن است حادث شود. مواد و روش‌ها: در یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده، 86 بیمار مبتلا به فیشر مزمن آنال، به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. بیماران شامل شرایط به دو گروه تقسیم شدند، گروه یک تحت درمان با تزریق 60 واحد سم بوتولینوم در داخل اسفنکتر داخلی معقدی قرار گرفتند و گروه دوم تحت اسنفکتروتومی داخلی جانبی قرار گرفتند و از نظر میزان بهبودی و عوارض بعد از عمل شامل درد و خونریزی و عود و سایر عوارض در طی پیگیری 3 ماهه با یکدیگر مقایسه شدند. یافته‌ها: میزان بهبودی دو هفته پس از درمان برابر با 100% (86 بیمار) بیماران بوده است که از این میان 19 نفر (09/22%) بهبودی نسبی و 67 نفر (91/77%) بهبودی کامل داشته‌اند. میزان بهبودی کامل در دو گروه مورد مطالعه اسنفکتروتومی داخلی جانبی و تزریق سم بوتولینوم به ترتیب برابر با 72/83% (36 مورد) و 09/72% (31 مورد) بوده است. میزان بهبودی نسبی نیز در دو گروه مذکور به ترتیب (7 مورد) 28/16% و (12 مورد) 91/27% بوده است (194/0=P). در پیگیری 3 ماه پس از درمان؛ میزان بهبودی کامل در دو گروه مورد مطالعه اسنفکتروتومی داخلی جانبی و تزریق سم بوتولینوم به ترتیب برابر با 72/83% (36 مورد) و 09/72% (31 مورد) بوده است. میزان بهبودی نسبی در دو گروه مذکور به ترتیب 3/9% (4 مورد) و 98/6% (3 مورد) بوده است. میزان عود در دو گروه اسنفکتروتومی داخلی جانبی و تزریق سم بوتولینوم نیز به ترتیب 98/6% (3 مورد) و 93/20% (9 مورد) محاسبه شد. تفاوت میان میزان بهبودی و عود 3 ماه پس از درمان در دو گروه مورد مطالعه معنی‌دار نبوده است (059/0=P). میانگین مدت زمان درد بیماران در گروه تزریق سم بوتولینوم و اسنفکتروتومی داخلی جانبی به ترتیب برابر با 02/2±77/6 و 48/2 ±98/11 روز بدست آمد (001/0>P). میانگین مدت زمان برگشت به کار بیماران به روز در گروه تزریق سم بوتولینوم و اسنفکتروتومی داخلی جانبی به ترتیب برابر با 56/0±51/1 و 66/2±21/9 روز محاسبه شد (001/ 0>P). نتیجه‌گیـری: با توجه به یافته‌های مطالعه حاضر و نتایج درمانی مشابه در دو گروه اسفنکتـرتومی داخـلی جانبی و تزریق سم بوتولینـوم و با در نظر گـرفتن طول مـدت درد کوتاه‌تر و مـدت زمان بازگشـت به کار کمتـر، پس از تزریق بوتولینوم، این روش می‌تواند به عنـوان روش جایگـزین در درمان فیشـر مزمن آنال توصیه گردد. نتیجه‌گیـری قطعی نیاز به انجـام مطالعـات بیشتـر در آینده دارد.