ثبت اختراع در جراحی با استفاده از داده های پایگاه استنادی اسکوپوس همراه با بررسی چالشهای حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه پیام نور

2 مربی گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد آباده

3 استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اهواز

چکیده
زمینه و هدف: با توجه به رشد تولیدات علمی در سال‌های اخیر، این سوال همیشه در محافل علمی و جامعه مطرح است که چقدر تولیدات علمی منجر به رفع مشکلات جامعه شده است و چند درصد آنها منجر به تولید کالا، خدمات و کار در کشور شده است. در این راستا پژوهش حاضر ثبت اختراعات حوزه جراحی را در سطح جهانی و جایگاه ایران در این زمینه را مورد بررسی قرار داده است تا مشخص شود چه میزان اختراع از دل تولیدات علمی که بیشتر هم مقاله هستند، استخراج می‌شود. مواد و روش‌ها: روش این پژوهش علم سنجی می‌باشد که با استفاده از داده‌های پایگاه استنادی اسکوپوس و موتور تعبیه شده بر روی آن انجام شد. همچنین از نرم افزار اکسل جهت ترسیم جداول و نمودارها استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان داد که کشورهای آمریکا، ژاپن، انگلستان، آلمان، ایتالیا، چین، فرانسه، کانادا، هند و ترکیه به ترتیب در رتبه‌های اول تا دهم از حیث ثبت اختراع در زمینه جراحی را به خود اختصاص داده‌اند. کشور ایران نیز در رتبه بیست و سوم قرار دارد. سایر یافته‌ها از این حیثت طبق داده‌های این پایگاه نشان می‌دهد که روند ثبت اختراع در جراحی در سالهای اخیر با اندکی کاهش روبرو بوده است. به طوری که در سال 2014 با 757 مورد، سال 2015 با 729 مورد، سال 2016 با 716 مورد ، 2017 با 692 مورد و 2018 با 660 مورد روند کاهشی داشته است. نتیجه‌گیـری: سیر رشد تولیدات علمی در حوزه جراحی در دنیا و کشورمان رشد نسبتاً خوبی داشته است ولی از حیث ثبت اختراع در این حوزه چشمگیر نیست. شاید یکی از دلایل آن را محدود کردن ثبت اختراعات به جراحان دانست چرا که ممکن است جراحی در یک اختراع، همکاری و نقش داشته باشد ولی به دلایلی نام و مشخصات سازمانی وی ثبت نشده است یا بسیاری از این اختراعات در حوزه پزشکی به صورت عام ثبت شده و از این حیث جایگاه جراحان در ثبت اختراع با کاهش مواجه شده است. عدم آشنایی جامعه جراحی با شیوه‌های ثبت اختراع می‌تواند یکی دیگر از علل باشد. چرا که روش‌های جراحی در قوانین اکثر کشورها از جمله موارد استثناء شده از اختراعات قابل ثبت هستند. ولی بسیاری از جراحان اهمیت نداده و آن را ثبت نمی‌کنند به همین دلیل شاید یکی از دلایلی است که باعث عدم رشد ثبت اختراع در این حوزه را شاهد هستیم.

کلیدواژه‌ها


1. Hatami, M., Naghshineh, N. Quantitative analysis and visualizaton of inter-organizational of collaborations in Islamic Republic of Iran's indexed documents in Scopus: According to Triple Helix model. Journal of Scientometrics, 2015; 1(1): 69-92.
2. Tahere Jowkar, Farideh Osareh. Flow of Scientific Publications in Iran during 2007 to 2011, Based on Triple Helix of University, Industry and Government. 2014; 29 (2): 505-533.
3. .Amiri Nia, Hamid Reza; Impatient, Ali. The desired pattern of government, industry, and university case studies the experience of the Office of Technology Cooperation in the country. Industrial and University Press, 2009: 5 & 6, (88).
4. Alidousti, Sirous; Khosrojerdi, Mahmoud; Duran, Behzad. Scientific Communication Management. Tehran: Research Institute for Scientific Information and Documents of Iran, 2009.
5. Bagheri, Sid Kamran. Investigation of Missing Circles of State, University and Industry Relationships in Iran Based on the Innovation System Approach. In the Proceedings of the Seventh Congress of State, University and Industry Collaboration: For National Development,
87-100. 2005.
6. Megnigbeto, E (2014). Triple helix of university, industry and government relations in West Africa. Scientometric: vol 2, issue 3.
7. Gao, x. guo, x. guan, jiancheng (2013). An analysis of the patenting activates and collaboration among industry- university research institutes in the chines ICT sector. Scientometrics (2014) 98: 247-263.
8. Lei, x. zhao, z. zhang, x. chen,d. huang, m. zhao, y (2012). The inventive activites and collaboration pattern of university- industry- government in china based on patent analaysis. Scientometrics (2012) 90: 231-251.