علل گرایش زنان و دختران به جراحی زیبایی صورت در شهر زنجان: یک مطالعه پدیدارشناسانه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران

چکیده
زمینه و هدف: تمایل به زیبا بودن و برتری ظاهری از قرن‌ها رواج داشته است. تأیید فرهنگ جامعه بر زیبایی در زنان و دختران، به مرور موجب نگرانی و اهمیّت در ظاهر شده، تا جایی که افراد در سنین مختلف با صرف هزینه‌های مالی زیاد و پیامدهای ناخوشایند جسمی و روانی، متقاضی جراحی زیبایی می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی علل گرایش زنان و دختران به جراحی زیبایی صورت انجام شد. مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر به روش پدیدارشناختی تفسیری انجام شد. جامعه مورد مطالعه دختران و زنان شهر زنجان بودند که جراحی زیبایی صورت انجام داده‌اند. نمونه بررسی شده 15 نفر از جامعه مورد نظر بودند که بر اساس روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله برفی انتخاب شدند و مصاحبه نیمه ساختار یافته با این افراد انجام شد. داده‌های کیفی گردآوری، ثبت، کدگذاری و در قالب مضمون‌های اصلی و فرعی طبقه‌بندی شدند. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کلایزی استفاده شد. یافته‌ها: تحلیل تجارب مشارکت‌کنندگان مصاحبه‌ها مشخص کرد که مضمون عوامل درون فردی با زیر مضامین خودپنداره بدنی منفی، اضطراب اجتماعی، برتری جویی، اعتماد به نفس پایین، پیری هراسی و نگاه زیبایی شناسانه به بدن، مضمون عوامل خانوادگی با زیر مضامین کسب رضایت همسر و ترس از مقایسه شدن با زنان زیبا توسط همسر و مضمون عوامل اجتماعی با زیر مضامین فشار اجتماعی، نشان‌دادن هویت طبقاتی، تبلیغات رسانه‌ای، الگوگیری از دوستان، همنوایی گروهی، مُدگرایی در انجام عمل جراحی زیبایی صورت تأثیر گذار بوده‌اند. نتیجه‌گیـری: بر اساس نتایج حاصله پیشنهاد می‌شود زنان و دختران قبل از جراحی زیبایی صورت مورد ارزیابی روان‌شناختی قرار گرفته و برای آنها مداخله‌های آموزشی- درمانی برای افزایش اعتماد به نفس، کاهش خودپنداره منفی، اضطراب اجتماعی و پیری هراسی، بهبود روابط بین فردی و زناشویی، تغییر در نگرش و باورها برای کاهش نفوذ رسانه‌ها و فشارهای اجتماعی و مُد گرایی انجام گردد.

کلیدواژه‌ها