زمینه و هدف: سرطان پانکراس به عنوان یکی از کشنده­ترین بدخیمی­های حاضر می­باشد که سالیانه موجب مرگ و میر زیادی در ایران و جهان می­شود. علیرغم پیشرفت­های پزشکی و اطلاعات جدید در مورد سرطان­ها، تومورهای پانکراس می­تواند با علائم بالینی و آزمایشگاهی مختلفی بروز و در نتیجه تشخیص داده شود. لذا، این مطالعه با هدف بررسی یافته­های کلینیکی و پاراکلینیکی بیماران مبتلا به تومور پری آمپولار و سر پانکراس انجام شده است.
مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی گذشته­نگر، بیماران مبتلا به توده سر پانکراس و ناحیه پری آمپولار که در بیمارستان امام خمینی تهران طی سال­های 1389 تا 1394 جراحی شده بودند، بر حسب معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه شدند. با مراجعه به پرونده بیماران اطلاعات فـردی شامل سن، جنس، سابقه مصرف الکل و علائم بالینی بیمـاران ثبت شد. سپس یافته­های آزمایشگاهی و تصویربرداری (سی تی اسکن و سونوگـرافی) و همچنین نوع توده جراحی شده بر اسـاس گـزارش پاتولـوژی جمع­آوری شد.
یافته‌ها: این مطالعه شامل 65 بیمار بود که فراوانی مردان (6/67 درصد) بیشتر از زنان (4/32 درصد) بود. میانگین سنی بیماران 6/60 سال بود. هیچ بیماری زمینه­ای گزارش نشد و سابقه مصرف الکل در 18 مورد (6/27%) وجود داشت. زردی شایع­ترین شکایت بود که در همه بیماران وجود داشت و اسهال کمترین علامت (12 بیمار) بود. میزان مرگ و میر 6/4 درصد بود. میانگین سطح بیلی روبین کل 3/3±4/13 بود که بیشتر بیماران (44 نفر) دارای سطوح بالاتر از 8 بودند. میانگین بیلی روبین مستقیم 2/2±9/10 بود که در بیشتر بیماران (39 نفر) از 8 بیشتر بود. مقادیر آلکالین فسفاتاز، PT، AST وALT  نیز افزایش یافته و بالاتر از محدوه طبیعی بود. سونوگرافی شکم در همه بیماران انجام شد که گشادی مجاری داخل و خارج کبدی را نشان داد. سایر یافته­های تصویربرداری شامل توده سر پانکراس، اتساع کیسه صفرا و متاستازهای کبدی بود. سی تی اسکن که در 45 مورد انجام شد، یافته­های مشابهی همراه با کانون­های هیپودنس در پانکراس و متاستازهای کبدی را نشان داد. شایع­ترین پاتولوژی مشاهده شده در مطالعه حاضر آدنوکارسینوم (34 بیمار، 3/52%) بود، در حالی که کیست آدنوم سروزی تنها در 1 بیمار (5/1%) گزارش شد.
نتیجه‌گیری: یافته­های مطالعه حاضر نشان داد که شیوع سرطان پانکراس در افراد مسن­تر و مردان بیشتر است. همچنین زردی و اتساع مجاری داخل و خارج کبدی به عنوان شایعترین یافته به ترتیب کلینیکی و پاراکلینیکی بود. همچنین افزایش بیلی روبین و آلکالن فسفاتاز نیز از علائم آزمایشگاهی شایع در بیماران و آدنوکارسینوما نیز بیشترین پاتولوژی گزارش شده در بیماران مبتلا به سرطان پانکراس بوده است.