زمینه و هدف: اهدای عضو به دنبال مرگ مغزی یک راه مهم جهت تأمین ارگان‌ها برای پیوند می‌باشد. این مطالعه به منظور شناسایی موانع موجود در فرایند اهدای اعضا به دنبال مرگ مغزی در مرکز پیوند شمال ایران انجام شد.
مواد و روش‌ها: این مطالعه مقطعی بر روی 195 بیمار دچار مرگ مغزی بستری در بیمارستان‌های آموزشی و درمانی دانشگاه علوم پزشکی گیلان در بازه زمانی فروردین 1400 لغایت اسفند 1401 انجام گرفت. بیماران براساس معیارهای بررسی در دو گروه مناسب و نامناسب اهداء عضو قرار گرفتند. از پرونده کلیه بیماران اطلاعات مربوط به سن، جنس، بیماری زمینه‌ای، مصرف دخانیات، میزان تحصیلات، علت منجر به مرگ مغزی و در صورت عدم رضایت به اهداء، علل عدم رضایت خانواده جهت اهدای عضو استخراج و در فرم جمع‌آوری اطلاعات ثبت شد. در نهایت نتایج حاصله در دو گروه مقایسه شد. داده‌ها توسط نرم افزار SPSS نسخه 21 آنالیز شدند و سطح معنی‌داری، کمتر از 05/0 درنظر گرفته شد.
یافته‌ها: در مطالعه ما اکثریت بیماران را مردان با تعداد 137 نفر (30/70%) و میانگین سنی 92/20 ± 8/51 سال تشکیل می‌دادند. علت اصلی منجر به مرگ مغزی در دو گروه مناسب و نامناسب جهت اهدا، به ترتیب حوادث تروماتیک و حوادث مغزی- عروقی بود (P < 0.001). همچنین از نظر سنی (P < 0.001)، میزان تحصیلات (P < 0.001)، سابقه مصرف دخانیات و بیماری زمینه‌ای تفاوت آماری معنی‌داری میان دو گـروه وجود داشت (P < 0.05). میزان امتناع خانواده‌ها از اهدای عضو 31% بود که مهمترین دلیل آن عدم پذیرش مرگ مغـزی بعنوان علت مرگ بود. نتایج مطالعه نشان داد پس از فاکتور نامناسب بودن شرایط بیمار مرگ مغزی و ارگان‌های وی، عدم رضایت خانواده، مهمترین عاملی می‌باشد که منجر به عدم اهدای عضو می‌گردد. اگرچه در بررسی ارتباط فاکتورهای سن (380/0P = )، جنس (304/0 =P )، میزان تحصیلات (160/0 =P )، تأهل (060/0 =P ) و قومیت (975/0) با رضایت به اهداء توسط بستگان ارتباط معنی‌داری مشاهده نشد (P > 0.05).
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که پس از فاکتور نامناسب بودن شرایط بیمار مرگ مغزی و ارگان‌های وی، عدم رضایت خانواده، مهمترین عاملی می‌باشد که منجر به عدم اهدای عضو می‌گردد. همچنین عوامل متعددی وجود دارد که خانواده‌های بیماران مرگ مغزی را از اهدای عضو محروم می‌کند که مهم‌ترین آنها فقدان اطلاعات کافی در زمینه مرگ مغزی و فرایند اهدای عضو و کمبود مداخلات آموزشی مناسب در این زمینه می‌باشد.