زمینه و هدف: بی‌دردی کافی بعد از عمل جراحی باعث کاهش عوارض, مدت اقامت بیمار در بیمارستان و هزینه بیماران می‌شود. کنترل درد بعد از عمل جراحی بسیار مشکل است. تکنیک‌های مختلفی برای کنترل درد وجود دارد. یکی از این روش‌ها کنترل درد توسط بیمار (Patient Controlled Analgesia [PCA]) می‌باشد. هدف از این مطالعه مقایسه اثر بی‌دردی مرفین و سوفنتانیل در کنترل درد پس از عمل جراحی بای پس عروق کرونر به روش PCA می‌باشد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه, 120 بیمار که تحت عمل جراحی بای پس عروق کرونر قرار گرفته‌اند, انتخاب شده و به صورت تصادفی در سه گروه قرار گرفتند. همة بیماران با شرایط یکسان و استاندارد بیهوش شده و برای کنترل درد بعد از عمل, قبل از بستن استرنوم اینفیوژن مداوم پایه 4 سی‌سی در ساعت مرفین (cc100/kg/mg3/0) برای گروه مرفین و سوفنتانیل (cc100/kg/mg015/0) برای گروه سوفنتانیل توسط پمپ انفیوژن از نوع GMbH-WZ-6523و برای گروه سوم (شاهد) 2/0میلی‌گرم پر کیلوگرم در 15 دقیقه مرفین داده شد. در ICU بعد از خارج کردن لوله تراشه برای هر سه گروه، PCA با زمان قفل 15 دقیقه و سرعت تزریق پایه 4 میلی‌لیتر در ساعت به ترتیب برای گروه اول مرفین (cc100/kg/mg3/0)، گروه دوم سوفنتانیل (cc100/kg/mg015/0) و گـروه سوم (شاهد) با همـان حجـم نرمـال سالین ادامه یافت. میزان درد با معیار بصری سنجش درد (Visual Analogue Scale) با مقیاس 0 تا 10 ارزیابی گردید. اطلاعات سه گروه با تست‌های آماری آنالیز واریانس ANOVA, یک ساعت, 6 ساعت, 12 ساعت, 18 ساعت و 24 ساعت بعد از خارج‌سازی لوله‌تراشه مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. همچنین با استفاده از آمار Tukey HSD و با بررسی درون‌گروهی میزان VAS در گروه‌های مورد مطالعه قرار گرفت. یافته‌ها: اگر چه در همه زمان‌های یاد شده تفاوت قابل توجهی از نظر شدت درد بین گروه شاهد با دیگر گروه‌ها وجود داشت (0001/0 P