بررسی ارتباط بین میزان هموگلوبین A1C و آمپوتاسیون اندام تحتانی در بیماران مبتلا به پای دیابتی

مظفر, محمد; محرمی, توحید; موسوی زاده, سید مصطفی

بررسی ارتباط بین میزان هموگلوبین A1C و آمپوتاسیون اندام تحتانی در بیماران مبتلا به پای دیابتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد مظفر ¹

توحید محرمی ²

سید مصطفی موسوی زاده ³

¹ دانشیار گروه جراحی عمومی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بیمارستان شهدای تجریش، بخش جراحی عم

² جراح عمومی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بیمارستان شهدای تجریش

³ دستیار گروه جراحی عمومی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بیمارستان شهدای تجریش

چکیده

زمینه و هدف: آمپوتاسیون‌های اندام تحتانی از جمله انواع شایع عوارض مورد مشاهده در بیماران دیابتی محسوب می‌گردند. بیماری دیابت احتمال خطر آمپوتاسیون‌های اندام تحتانی را افزایش می‌دهد، اگرچه مطالعات اپیدمیولوژیک رابطه مثبت بین بالا بودن قند خون و احتمال آمپوتاسیون‌های اندام تحتانی را نشان داده‌اند، وسعت اثرات عدم کنترل مناسب قند خون بر این عارضه، که یکی از پرهزینه‌ترین عوارض دیابت است، را به خوبی بررسی نکرده‌اند. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مشاهده‌ای که به صورت یک بررسی توصیفی ـ تحلیلی مقطعی انجام گردید. تعداد 100 نفر از بیماران مبتلا به پای دیابتی مـراجعه کننده به بیمارستان شهدای تجریش (مرکز ارجاعی بیماران پای دیابتی) در سال‌های 93 و 94 به صورت در دستـرس انتخـاب شدند و ارتباط بین میزان هموگلـوبین A1C و نیاز به انجام آمپوتاسیون اندام تحتانی در آنها بررسی گردید. یافته‌ها: با توجه به نتایج به دست آمده، میانگین مدت بیماری در افراد مورد بررسی 9/4±09/12 سال بود. در مطالعه پیش رو 26 درصد از بیماران منجر به آمپوتاسیون اندام تحتانی شده‌اند. میانگین هموگلوبین A1C در گروهی که آمپوتاسیون داشتند 3/1±5/8 و در گروه بدون آمپوتاسیون 1/1±9/7 بود که اختلاف آماری معناداری را نشان می‌داد (P=0.016). توزیع فراوانی محل آمپوتاسیون بر اساس هموگلوبین A1C در بیماران مورد بررسی تفاوت آماری معناداری نشان نمی‌داد (P > 0.05). نتیجه‌گیـری: بر اساس نتایج حاصل از مطالعه پیش رو که به صورت توصیفی انجام شده است، نشان داده شده که میزان هموگلوبین A1C بصورت معناداری در بیماران منجر به آمپوتاسیون اندام تحتانی بالاتر بوده است. اگرچه با توجه به نحوه طراحی مطالعه نمی‌توان رابطه کمی میان هموگلوبین A1C و پیشرفت به سمت آمپوتاسیون اندام تحتـانی را گـزارش کرد، ولیکـن به خوبی نشان داده شده که ارتباط معناداری میان هموگلوبین A1C و آمپوتاسیون اندام تحتانی وجود دارد. پیشنهاد می‌شود که در مطالعات آتی میزان اثر پایین آوردن هموگلوبین A1C بر روی کاهش میزان آمپوتاسیون اندام تحتانی بررسی گردد، تا از این مارکر سرمی در دسترس در مراکز درمانی جهت پیش‌بینی آمپوتاسیون اندام تحتانی بهره‌برداری شده و در نهایت کاهش این عارضه را شاهد باشیم.

کلیدواژه‌ها

هموگلوبین A1C

آمپوتاسیون اندام تحتانی

پای دیابتی

1. Azimi-Nezhad M, Ghayour-Mobarhan M, Parizadeh MR, et al. Prevalence of type 2 diabetes mellitus in Iran and its relationship with gender, urbanisation, education, marital status and occupation. Singapore Med J. 2008; 49(7): 571-6.

2. Pietrzykowska E, Zozulińska D, Wierusz-Wysocka B. Quality of life in patients with diabetes. Pol Merkur Lekarski. 2007; 23(136): 311-4.

3. Araki A, Izumo Y, Inoue J, et al. Factors associated with increased diabetes burden in elderly diabetic patients. Nippon Ronen Igakkai Zasshi. 1995 Dec; 32(12): 797-803.

4. Van Damme H, Limet R. The diabetic foot. Rev Med Liege. 2005; 60(5-6): 516-25.

5. Jeffcoate WJ, Harding KG. Diabetic foot ulcers. Lancet. 2003 3; 361(9368): 1545-51.

6. Frykberg RG. Diabetic foot ulcers: pathogenesis and management. Am Fam Physician. 2002 1; 66(9): 1655-62.

7. Kumar S, Ashe HA, Parnell LN, Fernando DJ, Tsigos C, Young RJ, et al. The prevalence of foot ulceration and its correlates in type 2 diabetic patients: a population-based study. Diabet Med. 1994; 11(5): 480-4.

8. Bartus CL, Margolis DJ. Reducing the incidence of foot ulceration and amputation in diabetes. Curr Diab Rep. 2004; 4(6): 413-8.

9. Pendsey SP. Understanding diabetic foot. Int J Diabetes Dev Ctries. 2010; 30(2): 75-9.

10. Dorresteijn JA, Kriegsman DM, Assendelft WJ, Valk GD. Patient education for preventing diabetic foot ulceration. Cochrane Database Syst Rev. 2012 17; 10: CD001488.

11. Rathur HM, Boulton AJ. The neuropathic diabetic foot. Nat Clin Pract Endocrinol Metab. 2007; 3(1): 14-25.

12. Bowering CK. Diabetic foot ulcers. Pathophysiology, assessment, and therapy. Can Fam Physician. 2001; 47: 1007-16.

13. Alexiadou K, Doupis J. Management of diabetic foot ulcers. Diabetes Ther. 2012; 3(1): 4.

14. Wu SC, Driver VR, Wrobel JS, Armstrong DG. Foot ulcers in the diabetic patient, prevention and treatment. Vasc Health Risk Manag. 2007; 3(1):
65-76.

15. Apelqvist J, Ragnarson-Tennvall G, Persson U, Larsson J. Diabetic foot ulcers in a multidisciplinary setting. An economic analysis of primary healing and healing with amputation. J Intern Med. 1994; 235(5): 463-71.

16. Zhao W, Katzmarzyk PT, Horswell R, et al. HbA1c and lower-extremity amputation risk in
low-income patients with diabetes. Diabetes Care. 2013; 36(11): 3591-8.

17. Adler AI, Erqou S, Lima TA, Robinson AH. Association between glycated haemoglobin and the risk of lower extremity amputation in patients with diabetes mellitus-review and meta-analysis. Diabetologia. 2010; 53(5): 840-9.

18. Jones RN, Marshall WP. Does the proximity of an amputation, length of time between foot ulcer development and amputation, or glycemic control at the time of amputation affect the mortality rate of people with diabetes who undergo an amputation? Adv Skin Wound Care. 2008; 21(3): 118-23.

19. Miyajima S, Shirai A, Yamamoto S, Okada N, Matsushita T. Risk factors for major limb amputations in diabetic foot gangrene patients. Diabetes Res Clin Pract. 2006; 71(3): 272-9.

20. Davis WA, Norman PE, Bruce DG, Davis TM. Predictors, consequences and costs of diabetes-related lower extremity amputation complicating type 2 diabetes: the Fremantle Diabetes Study. Diabetologia. 2006; 49(11): 2634-41.

21. Christman AL, Selvin E, Margolis DJ, Lazarus GS, Garza LA. Hemoglobin A1C predicts healing rate in diabetic wounds. J Invest Dermatol. 2011; 131(10): 2121-7.

22. Markuson M, Hanson D, Anderson J, et al. The relationship between hemoglobin A(1c) values and healing time for lower extremity ulcers in individuals with diabetes. Adv Skin Wound Care. 2009; 22(8): 365-72.

23. Berdal M, Jenssen T. No Association between Glycemia and Wound Healing in an Experimental db/db Mouse Model. ISRN Endocrinol. 2013 22; 2013: 307925.

24. Zimny S, Schatz H, Pfohl M. Determinants and estimation of healing times in diabetic foot ulcers. J Diabetes Complications. 2002 Sep; 16(5): 327-32.