عوارض کارگذاشتن کاتتر ورید مرکزی در بخش مراقبت‌های ویژه کودکان: گزارشی از یک مرکز ارجاعی سطح سه در جنوب ایران

نویسنده

استادیارگروه کودکان، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز

چکیده
زمینه و هدف: کاتتریزاسیون ورید مرکزی (CVC) یکی از رایج‌ترین روش‌های درمانی (پروسیجر) در بخش‌های مراقبت ویژه است. با این‌ حال، انجام این پروسیجر ممکن است با عوارض بالقوه‌ای همراه باشد. این مطالعه به منظور تعیین فراوانی استفاده، موارد کاربرد، میزان موفقیت و عوارض کاتترهای ورید مرکزی در نقاط مختلف آناتومیک در بخش مراقبت‌های ویژه کودکان انجام شده است.
 مواد و روش‌ها: این مطالعه به‌صورت گذشته‌نگر بر روی بیماران اطفال بستری در بخش مراقبت‌های ویژه کودکان (PICU) بیمارستان نمازی شیراز، ایران انجام شده است. در این مطالعه، کاتترهای ورید مرکزی که برای بیماران این بخش به دلایل مختلف از فروردین‌ ماه 1397 تا مهرماه 1398 (18 ماه) کار گذاشته شده، مورد بررسی قرار گرفته است. داده‌ها، از پرونده‌های پزشکی بیماران استخراج و ما از SPSS نسخه 0/21 (نرم افزار SPSS، CA، USA) برای کدگذاری، وارد کردن و تجزیه و تحلیل داده‌ها استفـاده کـردیم. برای تجـزیه و تحلیل داده‌های عددی با توزیع نرمال و داده‌های پارامتری با توزیع غیرعادی به ترتیب از آزمون تی تست و آزمون U Mann-Whitney استفاده شد. میانگین ± انحراف معیار برای داده‌های متقارن ارائه شد.
یافته‌ها: در مجموع 184 کاتتر ورید مرکزی (CVC) برای 156 بیمار کار گذاشته شد که در مدت ‌زمان کلی 1842 روز مورد استفاده قرار گرفتند. کودکان زیر 2 سال دارای بیشترین تعداد و فراوانی در گروه‌های سنی بودند که نیاز به کار گذاشتن کاتتر داشتند (114؛ 62%). شایعتـرین محل کار گـذاشتن کاتتـر، ورید ژوگـولار در 96 بیمار (8/51%) بود و پس از آن ورید فمورال در 76 بیمار (2/41%) و ورید ساب‌کلاوین در 12 بیمار (7%) قرار داشتند. در 114 بیمار (9/61%)، دلیل کار گذاشتن کاتتر ورید مرکزی، شکست در دسترسی به وریدهای محیطی بود. مدت زمان متوسط ماندگاری کاتتر 2/10 ± 8/10 روز بود. از مجموع 184 کاتتر کار گذاشته شده، 52 مورد (28%) حداقل با یکی از عوارض مربوط به کارگذاشتن کاتتر ورید مرکزی مواجه شدند. شایع‌ترین عارضه، انسداد کاتتر بود که در 44 بیمار (8/25%) مشاهده شد. از این موارد، 14 مورد (6/7%) در PICU رخ داد.
 نتیجه‌گیـری: انسداد کاتتر ورید مـرکزی شایع‌ترین و جـدی‌ترین عارضه در مطالعه ما بود که با تدوین و رعایت دقیق دستورالعمل‌های کاتتر ورید مرکزی برای کادر پرستاری PICU، این خطر می‌تواند به حداقل برسد.

کلیدواژه‌ها