واکاوی گواهى خلاف واقع پزشکى در نظام حقوقی ایران

نویسنده

دکترای حقوق پزشکی از دانشگاه سوربن، فلوشیپ اخلاق زیستی، دانشیار و رییس مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید

چکیده
صدور گواهی خلاف واقع پزشکی یکی از ناهنجاری‌های مهـم در روابط میان پزشک و بیمـار است که به واسطه تأثیر بر نظم عمـومی و ورود زیان به اشخاص حقیقی و حقوقی و همچنین مخـدوش نمـودن شأن حرفه پزشـکی به طور خاص مورد توجه قانون-گذار بوده و مورد جرم انگاری قرار گرفته است. این عمل می‌تواند حسب مورد مسئولیت کیفری، مدنی و انتظامی را برای پزشک در پی داشته باشد. در این مقاله ضمن تبیین مفهوم صدور گواهی خلاف واقع پزشکی و فروض مختلف آن، ارکان جرم مزبور و شرایط تحقق مسئولیت کیفری و مدنی و اعمال مجازات و جبران خسارت در این خصوص مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت. برای تحقق جرم خاص صدور گواهی خلاف واقع پزشکی لازم است شرایط مقرر در ماده 539 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 مورد توجه قرار گیرد و در سایر موارد (که گواهی به اسم پزشک جعل شده یا سایر گواهی‌های خلاف واقع) حسب مورد مواد 538 و 540 قانون در خصوص اجرای مجازات و نحوه جبران خسارات، حاکم خواهند بود.

کلیدواژه‌ها


1.  بیگی، جمال؛ موسوی، سیدرضا، جرم انگاری اظهار خلاف واقع مطلع در حقوق ایران، فصلنامه پژوهش­های فقه و حقوق اسلامی، سال نوزدهم،
     شماره 71، بهار 1402.
2.  جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، انتشارات گنج دانش، 1400.
3.  جندی، عبدالملک بک، الوسوعه الجنائیه، ج 5، بیروت: دار العلم للجمیع، 1932.
4.  حکیمی‌ها، سعید، جرم صدور گواهی خلاف واقع « ابعاد قانونی و حقوقی نشریه پزشکی قانونی»، شماره 20، مرداد و شهریور 1379.
5.  عباسی، محمود، مجموعه قوانین و مقررات پزشکی و دارویی، انتشارات حقوقی، 1381.
6.  کاتوزیان، ناصر، مسئولیت مدنی، جلد یک، قواعـد عمـومی، موسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، 1398.
7.  جمعی از نویسندگان، مجموعه محشای کامل قوانین و مقررات نظام سلامت، دوره سه جلدی، انتشارات حقوقی، 1397.  
8.  محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه. بخش مدنی (مالکیت و مسئولیت)، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1395.
9.  محقق داماد، سید مصطفی، قواعد فقه، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1392.
10. مکارم شیرازی، ناصر، القواعد الفقهیه. الجزء الإول، قم: مدرسة امام علی ابن ابی طالب (ع)، 1427ه.ق. 
11. میرحسینی، سید حسن؛ عباسی، محمود، حقوق و تخلفات اداری، چاپ سوم، انتشارات حقوقی، 1394.
12. میرمحمد صادقی، حسین، حقوق جزای اختصاصی2؛ جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی، نشر میزان، 1397.
13. نعیمی، رامین؛ مالمیر، محمود، حیدری، مسعود، اصول و معیارها و بایدهای حاکم بر جرم انگاری در نظام حقوقی ایران، فصلنامه مطالعات
      میان رشته­ای فقه، شماره 8، پاییز 1401.